oniọjàẹ̀rọ àyẹ̀wòkẹ́kọ̀ọ́ilé ẹ̀kọ́irinṣẹ́ṣọ́ọ̀bùowóemiìwé ìròyìn ọ̀fẹ́wọlé
ENMSIDTRFRDEARURYOHI
~ / bulọ́ọ̀gì / is-bitcoin-halal

Ṣé Bitcoin jẹ́ halal? Ìdáhùn tí ó hàn kedere, tí ó mọ èrò àwọn onímọ̀ ẹ̀sìn

ÀYẸ̀WÒ · ìṣẹ́jú 8 láti kà · Ẹ̀kọ́ ni, kìí ṣe fatwa

Ó ṣeé ṣe kí ó jẹ́ ìbéèrè tí wọ́n ń béèrè jù lọ láàárín àwọn Mùsùlùmí tí ń ṣe kírípítò: ṣé Bitcoin jẹ́ halal? Ìdáhùn òtítọ́ ni pé ó dá lórí ohun tí o ń pè ní "Bitcoin": níní rẹ̀, tàbí ṣíṣe kàtàkàrà rẹ̀ pẹ̀lú leverage, àti pé àwọn onímọ̀ ẹ̀sìn tí a bọ̀wọ̀ fún ní èrò tí ó yàtọ̀ síra. Àpilẹ̀kọ yìí ṣàlàyé bí a ṣe ń ronú nípa rẹ̀, kí o lè lóye ọ̀ràn náà dípò kíkọ́ ìdájọ́ kan sórí lásán.

Kí a tó bẹ̀rẹ̀: àkóónú ẹ̀kọ́ ni èyí, kìí ṣe fatwa, kìí sì í ṣe ìmọ̀ràn ìdókòwò. Níbi tí àwọn onímọ̀ ẹ̀sìn ti yàtọ̀ síra, a ń sọ bẹ́ẹ̀: fún ìdájọ́ ti ara ẹni tí ó di dandan, béèrè lọ́wọ́ onímọ̀ ẹ̀sìn tó kúnjú òṣùwọ̀n. Iye kírípítò ń yí padà gidigidi, o sì lè pàdánù owó.

Ìdáhùn ní ṣókí

Ọ̀pọ̀ onímọ̀ ẹ̀sìn òde òní àti ìgbìmọ̀ Sharia ka níní Bitcoin spot, ìyẹn ríra rẹ̀ pátápátá, pẹ̀lú níní rẹ̀ lẹ́kùnrẹ́rẹ́ àti láìsí yíyá owó, sí èyí tí ó bófin mu. Ìdí wọn: Bitcoin kò ní èlé (riba) nínú rẹ̀, níní rẹ̀ hàn gbangba lórí ìwé àkọsílẹ̀ gbogbogbòò, ó sì ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ohun pàṣípààrọ̀ àti ìtọ́jú iye tí a mọ̀, pẹ̀lú ìwúlò nẹ́tíwọ̀ọ̀kì gidi. Àwọn onímọ̀ ẹ̀sìn mìíràn ṣì ń ṣọ́ra, wọ́n ń tọ́ka sí bí iye rẹ̀ ṣe ń yí padà gidigidi àti àìsí dúkìá gidi lẹ́yìn rẹ̀.

Àwọn mìíràn ti kà á sí èyí tí kò bófin mu: Diyanet ti Türkiye (2017, "ní àkókò yìí"), Dar al-Ifta ti Íjíbítì (2018) àti, ní Oṣù Kẹfà 2026, fatwa láti Darul Uloom Karachi tí ó gbà pé kírípítò kìí ṣe ọrọ̀ rárá. Àtúnṣe 2026 nísàlẹ̀ ń ṣàlàyé àwọn ipò tuntun.

Ohun tí wọn kò jiyàn lé lórí púpọ̀ ni ẹ̀gbẹ́ kejì: ọ̀pọ̀ gbà pé kàtàkàrà Bitcoin pẹ̀lú leverage, margin, futures tàbí àdéhùn perpetual "perp" kò bófin mu, nítorí àwọn ètò wọ̀nyẹn ń mú owó-yíyá tí ó jọ èlé àti àfojúdi tí ó jọ tẹ́tẹ́ wọlé.

Bí Bitcoin ṣe dúró lórí òṣùwọ̀n márùn-ún

Ní Deengen, a ń yẹ gbogbo dúkìá wò pẹ̀lú ìbéèrè márùn-ún. Èyí ni bí Bitcoin ṣe ṣe lórí ọ̀kọ̀ọ̀kan, ìlànà kan náà tí ìwọ náà lè lò fúnra rẹ nínú ẹ̀rọ àyẹ̀wò halal.

1. Riba (èlé)

Bitcoin fúnra rẹ̀ kìí san èlé, kìí sì í ṣe ohun èlò gbèsè. Níní rẹ̀ kò ní jẹ́ kí o gba riba tàbí jẹ riba. Ìṣòro riba máa ń fara hàn nígbà tí o bá fi sínú àwọn ọjà tí ń mú èlé wá: yíyá a fúnni fún èrè, tàbí kàtàkàrà rẹ̀ lórí margin. Nítorí náà, dúkìá ìpìlẹ̀ mọ́ níbí; ọ̀nà tí o gbà ń lò ó ló ṣe pàtàkì.

2. Gharar (àìdánilójú tó pọ̀jù)

Níní rẹ̀ hàn kedere, ìwé àkọsílẹ̀ rẹ̀ sì wà ní gbangba: o mọ ohun tí o ní gẹ́lẹ́. Àìdánilójú tí ó ń ká àwọn onímọ̀ ẹ̀sìn kan lára ni ìyípadà iye owó, kìí ṣe àìmọ́ àdéhùn, ìyípadà iye owó nìkan kò sì dọ́gba pẹ̀lú gharar tí a kà léèwọ̀ tí ó wà nínú àdéhùn tí kò hàn kedere.

3. Maysir (tẹ́tẹ́)

Ibí ni èrò ọkàn àti ọ̀nà ti ń pinnu ohun gbogbo. Níní dúkìá tí ó ń méso jáde, tí ọ̀pọ̀ ènìyàn ń lò, fún ìgbà pípẹ́ yàtọ̀ sí títa tẹ́tẹ́ pẹ̀lú leverage lórí iye owó ọ̀sẹ̀ tí ń bọ̀. Day trading pẹ̀lú leverage 10x ń fà sí maysir; níní nǹkan pẹ̀lú sùúrù kò rí bẹ́ẹ̀.

4. Ìtìlẹ́yìn dúkìá gidi

Kò sí owó tí ń wọlé tàbí ọjà gidi tí ó ṣe àtìlẹ́yìn fún Bitcoin. Ààbò nẹ́tíwọ̀ọ̀kì, àìtó tí kò yí padà, àti bí ọ̀pọ̀ ènìyàn ṣe gbà á ló ń tì í lẹ́yìn. Àwọn onímọ̀ ẹ̀sìn tí ọkàn wọn balẹ̀ sí i ń kà á sí ọjà oní-nọ́ńbà; àwọn tí ń ṣọ́ra fẹ́ rí iye inú rẹ̀ tí ó pọ̀ sí i. Òṣùwọ̀n yìí ni wọ́n ń jiyàn lé lórí jù lọ.

5. Ìlò rẹ̀

Bitcoin ní ète tí ó hàn kedere tí ó sì bófin mu: ìsanwó àti ìtọ́jú iye. A kò ṣe é yí ìgbòkègbodò haram ká. Ète tí ó hàn kedere yìí jẹ́ apá kan ìdí tí àyẹ̀wò rẹ̀ fi mọ́ ju, fún àpẹẹrẹ, tókìnì tí ń san èrè awínni.

Ibi tí àwọn onímọ̀ ẹ̀sìn ti fohùn ṣọ̀kan, àti ibi tí wọ́n ti yàtọ̀

Ìfohùnṣọ̀kan tí ó gbòòrò wà ní ẹ̀gbẹ́ kan, ìyapa gidi sì wà ní ẹ̀gbẹ́ kejì:

  • Ohun tí àwọn ipò tí ó fàyè gbà gbà: níní Bitcoin spot, pẹ̀lú níní rẹ̀ pátápátá àti láìsí leverage. Àwọn ipò tí ó kà á léèwọ̀, bíi fatwa Darul Uloom Karachi ti 2026, kò fàyè gba èyí pàápàá.
  • Ohun tí gbogbo wọn gbà pé kò bófin mu: margin, futures, perps àti awínni pẹ̀lú èlé tí a kọ́ lé e lórí.

Ìyàtọ̀ èrò gidi wà ní ààrin: bóyá ohun tí kò ní ìtìlẹ́yìn inú, tí iye rẹ̀ sì ń yí padà gidigidi, lè jẹ́ māl (ọrọ̀) tí ó bófin mu. Àwọn àjọ kan ti dájọ́ pé ó dára; àwọn mìíràn gbani nímọ̀ràn láti yàgò fún un. Àwọn olóòótọ́, tí wọ́n kúnjú òṣùwọ̀n, ló ní ipò méjèèjì, ìdí nìyí gan-an tí a fi ń gbé wọn kalẹ̀ dípò ṣíṣe bí ẹni pé ìdáhùn kan ṣoṣo tí ó ti yanjú wà.

Bíbófin mu àti ìdókòwò tí ó dára jẹ́ ìbéèrè méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Ìdájọ́ "halal" kò túmọ̀ sí "o yẹ kí o ra èyí" láé.

Ohun tí yóò sọ ọ́ di haram ní kedere fún ọ

Ohun yòówù kí èrò rẹ jẹ́ lórí dúkìá ìpìlẹ̀, àwọn wọ̀nyí ń sọ ọ́ di èyí tí kò bófin mu:

  • Ríra lórí margin tàbí leverage (o ń yá owó pẹ̀lú èlé).
  • Àdéhùn futures àti perpetual tí ó ní funding rate.
  • Gbígba "èlé" tàbí èrè awínni lórí àwọn kọ́ìnì rẹ.
  • Kíkà á sí tẹ́tẹ́ lásán: àfojúdi tí o fi gbogbo nǹkan sí, tí o kò sì lè fara da pípàdánù rẹ̀.

Àtúnṣe 2026: ohun tí ó ti yí padà

A ṣàfikún un ní 12 Oṣù Kẹwàá 2026

Láti ìgbà tí a kọ́kọ́ tẹ àpilẹ̀kọ yìí jáde, ipò àwọn onímọ̀ ẹ̀sìn ti yí padà sí ọ̀nà méjèèjì. Ìdàgbàsókè mẹ́ta ló ṣe pàtàkì jù fún Bitcoin.

Malaysia: Bitcoin wà lórí àkójọ ìjọba ti ohun tó bá Sharia mu

Shariah Advisory Council (SAC) ti Securities Commission Malaysia kéde pé Bitcoin bá Sharia mu ní ìpàdé 234 rẹ̀ ní 20 Oṣù Keje 2020, ó sì ṣì wà lórí tábìlì lọ́wọ́lọ́wọ́ ti SC tí ó ní owó oní-nọ́ńbà 15 tí ó bá Sharia mu. SAC ka Bitcoin sí ọrọ̀ (maal) àti gẹ́gẹ́ bí ọjà títà ('urudh) dípò owó, ó sì fàyè gba ìdókòwò àti kàtàkàrà rẹ̀ lórí àwọn ilé pàṣípààrọ̀ tí SC forúkọ wọn sílẹ̀. Láti 30 Oṣù Kẹta 2026, àwọn ilé pàṣípààrọ̀ nílò ìfọwọ́sí SAC kí wọ́n tó lè pèsè owó oní-nọ́ńbà tó bá Sharia mu. Ojú-ìwé àkójọ kírípítò halal wa ń ṣàlàyé gbogbo tábìlì náà àti ohun tí kò sọ fún ọ.

UAE: Higher Shari'ah Authority (2025)

Fitch Ratings ròyìn ní Oṣù Kẹsàn-án 2026 pé Higher Shari'ah Authority ti UAE kà kàtàkàrà bitcoin sí èyí tí ó bófin mu ní 2025. A kò tíì rí ọ̀rọ̀ àkọ́kọ́ rẹ̀, nítorí náà kà á sí ipò tí a ròyìn títí tí wọ́n á fi tẹ̀ ẹ́ jáde. Ní ìparí 2025, báǹkì oní-nọ́ńbà ruya ní UAE bẹ̀rẹ̀ sí í jẹ́ kí àwọn ènìyàn ra àti ta bitcoin nínú áàpù rẹ̀, lábẹ́ àbójútó ìgbìmọ̀ Shari'ah tirẹ̀.

Pakistan: fatwa Darul Uloom Karachi (Oṣù Kẹfà 2026)

Fatwa kan láti Darul Ifta ti Jamia Darul Uloom Karachi, tí a kọ ní 10 Oṣù Kẹfà 2026, tí àwọn onímọ̀ ẹ̀sìn mẹ́fà fọwọ́ sí, títí kan Mufti Muhammad Taqi Usmani, gbà pé kírípítò kìí ṣe ọrọ̀ (maal) lábẹ́ Sharia, àti pé ríra nǹkan tí a fi kírípítò sanwó fún kò fẹsẹ̀ múlẹ̀. Kò ya Bitcoin sọ́tọ̀; ó kan kírípítò gẹ́gẹ́ bí ẹ̀ka kan, ó sì dárúkọ USDT ní pàtó. Àwọn ìròyìn tí a tẹ̀ jáde kò fa ọ̀rọ̀ rẹ̀ yọ níbi tí ó ti sọ̀rọ̀ nípa kàtàkàrà tààrà. Tí o bá ń tẹ̀lé ipò yìí, béèrè lọ́wọ́ àwọn onímọ̀ ẹ̀sìn ti àṣà ẹ̀kọ́ náà bí ó ṣe kan níní Bitcoin. Aláṣẹ ìlànà Pakistan, PVARA, fèsì pé ó yẹ kí a máa ṣàyẹ̀wò dúkìá oní-nọ́ńbà ní ọ̀kọ̀ọ̀kan.

Ipò méjì mìíràn pẹ̀lú ọjọ́ wọn ló ń parí àwòrán náà. Ìdáhùn IslamQA.info ti 26 Oṣù Keje 2024 fàyè gba ìdúnàádúrà kírípítò nígbà tí pàṣípààrọ̀ bá wáyé lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, tí kò sì sí leverage, ìdúnàádúrà lórí ìyàtọ̀ iye owó (CFD) àti futures nínú rẹ̀. Dar al-Ifta ti Íjíbítì (2018) àti Diyanet ti Türkiye (2017) kà kàtàkàrà rẹ̀ sí èyí tí kò bófin mu. Ìyàtọ̀ èrò ní 2026 gbòòrò sí i, kò dín kù. Ojú-ìwé wa Àwòrán ipò àwọn onímọ̀ ẹ̀sìn ní 2026 ń gbé wọn kalẹ̀ ní ẹ̀gbẹ́ ara wọn pẹ̀lú ọjọ́, Ṣé USDT jẹ́ halal? ń ṣàlàyé stablecoin tí a fi ń díwọ̀n iye owó ọ̀pọ̀ kàtàkàrà Bitcoin, àti ojú-ìwé ọ̀nà iṣẹ́ wa ń ṣàlàyé bí a ṣe ń yẹ̀wò. A sọ̀rọ̀ nípa àwọn ìgbésẹ̀ tí ó wúlò tí ó tẹ̀lé e nínú zakat lórí kírípítò àti ẹ̀rọ ìṣirò zakat, ìbéèrè nípa ọ̀nà ìṣirò wà nínú Ṣé staking jẹ́ halal? àti Ṣé day trading jẹ́ halal?, àti ojú-ìwé ọjà wa ń fúnni ní àlàyé láìsí ìpè láti rà tàbí tà. Kò sí èyíkéyìí nínú èyí tí ó jẹ́ àbá láti rà: iye Bitcoin ń yí padà gidigidi, o sì lè pàdánù owó.

Orísun fún àtúnṣe yìí:

Kókó ọ̀rọ̀

Tí o bá ní Bitcoin pátápátá, láìsí leverage tàbí èlé, o wà nínú àwọn májẹ̀mú tí àwọn ipò tí ó fàyè gbà gbé kalẹ̀: ṣùgbọ́n ọ̀ràn tí wọ́n ń jiyàn lé lórí ni ó ṣì jẹ́, nítorí náà fi múlẹ̀ pẹ̀lú onímọ̀ ẹ̀sìn tí o gbẹ́kẹ̀lé. Yàtọ̀ sí ọ̀rọ̀ fiqh: dúkìá tí iye rẹ̀ ń yí padà gidigidi ni, nítorí náà jẹ́ kí ìwọ̀n ohun tí o fi sí i má ju ohun tí o lè pàdánù lóòótọ́ lọ, má sì ṣe da èrò pé nǹkan bófin mu pọ̀ mọ́ àbá láti rà á láé.

Ṣé o fẹ́ lo èyí fúnra rẹ? Ìjábọ̀ Bitcoin ṣe àkójọ gbogbo ìdájọ́ tí a tẹ̀ jáde lórí Bitcoin, pẹ̀lú ọjọ́ àti ìtọ́kasí, àwọn ẹ̀kọ́ àkànṣe pẹ̀lú Ustadh Lawal Muhammad A. sì ń lọ sí ìjìnlẹ̀ fiqh.

Àtúnṣe tó kẹ́yìn: 12 Oṣù Kẹwàá 2026

Gba ìròyìn kírípítò halal ọ̀fẹ́