Kripto halal atau haram? Hukum kripto di Malaysia (2026)

"Kripto halal atau haram?" Soalan ini ditanya setiap hari oleh pelabur muda di Malaysia, dan jawapan yang beredar di media sosial selalunya terlalu ringkas. Ada yang kata semuanya haram, ada yang kata semuanya halal. Kedua-duanya mengabaikan butiran yang sebenarnya menentukan hukum. Panduan ini menghimpunkan keputusan rasmi di Malaysia, lengkap dengan tarikh dan sumber, serta pandangan ulama yang berbeza, supaya anda faham asasnya sebelum berbincang dengan ustaz atau mufti yang anda rujuk.

Jawapan ringkas

Di Malaysia, Majlis Penasihat Syariah (MPS) Suruhanjaya Sekuriti Malaysia (SC) memutuskan pada 2020 bahawa pada prinsipnya, harus melabur dan berdagang mata wang digital dan token di bursa aset digital yang berdaftar. SC juga menyenaraikan 15 mata wang digital yang ditentukan patuh Syariah. Fatwa Negeri Perlis (2018) pula mengharuskan bitcoin sebagai aset. Namun keharusan ini bersyarat: urus niaga spot, platform berdaftar, aset yang telah disaring, dan bebas daripada riba, gharar yang melampau dan perjudian. Di luar Malaysia, sebahagian ulama berpandangan sebaliknya, termasuk fatwa Darul Uloom Karachi pada Jun 2026.

Beberapa istilah asas

• Mal: harta yang bernilai dan boleh dimiliki menurut syarak. Perbezaan pendapat yang paling besar ialah sama ada kripto termasuk dalam kategori mal.
• Mata wang (thaman): jika kripto dianggap mata wang, hukum sarf (pertukaran mata wang) terpakai. Pertukaran mesti serta-merta dan diterima dalam majlis yang sama.
• Riba: tambahan yang disyaratkan dalam pinjaman atau dalam pertukaran barang ribawi.
• Gharar: ketidakpastian yang melampau dalam kontrak.
• Maisir: perjudian atau pertaruhan.
• DAX: Digital Asset Exchange, iaitu bursa aset digital yang berdaftar dengan SC.

Keputusan Majlis Penasihat Syariah SC (2020)

Pada 7 Julai 2020, Pengerusi SC ketika itu, Datuk Syed Zaid Albar, mengumumkan di Invest Malaysia 2020 bahawa MPS telah memutuskan bahawa pada prinsipnya, harus melabur dan berdagang mata wang digital dan token di bursa aset digital yang berdaftar. Dua frasa dalam keputusan ini penting: "pada prinsipnya" dan "berdaftar". Ia bukan pengesahan bahawa setiap token, atau setiap cara berdagang, adalah halal.

SC kemudiannya menerbitkan jadual status Syariah mata wang digital. Pada tarikh kemas kini artikel ini, jadual tersebut menyenaraikan 15 mata wang digital patuh Syariah:

Jadual yang sama turut memaparkan aset lain tanpa status patuh Syariah. Mulai 30 Mac 2026, pengendali DAX yang ingin menawarkan mata wang digital patuh Syariah perlu mendapatkan pengesahan MPS, selaras dengan perenggan 38.07 Garis Panduan Produk dan Perkhidmatan Pasaran Modal Islam yang telah disemak semula. Senarai ini boleh berubah, jadi semak laman rasmi SC sebelum bergantung padanya.

Patuh Syariah tidak bermaksud selamat atau menguntungkan. Status Syariah menjawab soalan "bolehkah", bukan "patutkah". Senarai ini bukan cadangan untuk membeli mana-mana token.

Fatwa Negeri Perlis (2018)

Jawatankuasa Fatwa Negeri Perlis, dalam mesyuarat ke-38/2018 pada 8 dan 9 November 2018, membuat keputusan tentang bitcoin. Keputusan itu diperkenankan oleh Majlis Agama Islam dan Adat Istiadat Melayu Perlis pada 6 Disember 2018. Ringkasannya:

• Bitcoin ialah aset digital yang bernilai (mal mutaqawwam), tetapi tidak memenuhi syarat sebagai mata wang. Oleh itu hukum sarf tidak terpakai.
• Harus menggunakan bitcoin sebagai perantara bayaran, pemindahan wang, aset simpanan dan untuk berdagang.
• Pengguna wajib memahami selok-belok bitcoin dan risikonya yang tinggi.
• Hukumnya menjadi haram jika kerajaan mengharamkan penggunaannya. Menyertai skim cepat kaya bitcoin yang dianjurkan orang tengah atau syarikat perantara juga haram.
• Zakat wajib apabila pegangan melebihi nilai 85 gram emas dan cukup haul (setahun), pada kadar 2.5% daripada nilai semasa.

Wilayah Persekutuan: daripada Bayan Linnas kepada zakat perniagaan

Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan, dalam Bayan Linnas Siri ke-153 (15 November 2018), berpandangan bahawa penggunaan bitcoin sebagai mata wang tidak dibenarkan ketika itu atas dasar maslahah awam, dan menyatakan bahawa hukum itu boleh berubah. Tulisan ini sering dipetik sebagai bukti "WP haramkan kripto", sedangkan fokusnya ialah penggunaan sebagai mata wang pada 2018.

Kemudian, Jawatankuasa Perundingan Hukum Syarak Wilayah Persekutuan dalam mesyuaratnya yang ke-134 memutuskan bahawa mata wang digital ialah komoditi yang boleh didagangkan, dan oleh itu tertakluk kepada zakat perniagaan pada kadar 2.5%. Ini dilaporkan oleh media pada Disember 2024. Kami belum menemui tarikh mesyuarat tersebut dalam sumber rasmi.

Zakat kripto di Malaysia

Zakat di Malaysia ditadbir oleh majlis agama Islam negeri masing-masing, jadi pendekatan terhadap aset digital tidak seragam. Dua contoh yang didokumenkan:

• Perlis: zakat atas bitcoin apabila melebihi nisab 85 gram emas dan cukup haul, pada kadar 2.5%.
• Wilayah Persekutuan: kripto dianggap komoditi dagangan di bawah zakat perniagaan, 2.5%. Pada 18 Disember 2024, Pusat Pungutan Zakat (PPZ-MAIWP) melancarkan saluran bayaran zakat menggunakan aset digital dan melantik Sharlife Sdn Bhd sebagai ejen kutipan pertamanya. Kutipan zakat aset digital dilaporkan sebanyak RM25,983.91 pada 2023 dan kira-kira RM44,991.97 pada 2024 sehingga Disember.

Jika anda tinggal di negeri lain, tanya lembaga atau pusat zakat negeri anda tentang kategori zakat, cara menilai pegangan dan tarikh haul. Beberapa soalan masih diperdebatkan, contohnya token yang di-stake, ganjaran staking dan token utiliti. Rujuk panduan kami tentang staking dan zakat kripto (dalam bahasa Inggeris). Perlu diingat juga: jika anda mengikut pandangan bahawa kripto bukan mal (lihat di bawah), persoalan zakatnya menjadi berbeza. Bincangkan perkara ini dengan ulama yang anda rujuk.

Kenapa hanya di bursa berdaftar dengan SC?

Keputusan MPS terikat kepada bursa aset digital yang berdaftar, dan fatwa Perlis menjadikan kepatuhan kepada undang-undang negara sebahagian daripada hukumnya. Platform berdaftar beroperasi di bawah rangka kawal selia SC. Platform yang tidak berdaftar tidak termasuk dalam keputusan MPS dan boleh mendedahkan anda kepada risiko undang-undang serta penipuan.

Senarai rasmi pengendali DAX berdaftar boleh disemak di laman aset digital SC, manakala Senarai Amaran Pelabur SC memaparkan entiti yang tidak dibenarkan. Deengen tidak mengesyorkan mana-mana bursa.

Keharusan dalam keputusan MPS dan fatwa Perlis merujuk kepada pemilikan dan dagangan biasa. Produk berleveraj, niaga hadapan kekal (perpetual futures), dagangan margin dan produk "earn" yang berasaskan pinjaman menimbulkan isu riba dan maisir yang berasingan. Lihat panduan kami tentang niaga hadapan dan leveraj, forex dan prop firm (dalam bahasa Inggeris).

Pandangan berbeza: fatwa Darul Uloom Karachi (Jun 2026)

Tidak semua ulama bersetuju dengan pendekatan Malaysia. Darul Ifta, Jamia Darul Uloom Karachi di Pakistan mengeluarkan fatwa bertarikh 24 Zulhijjah 1447H (10 Jun 2026) yang ditandatangani oleh Mufti Muhammad Taqi Usmani dan lima ulama lain. Akhbar Dawn melaporkannya pada 10 Julai 2026. Menurut laporan itu, fatwa tersebut menyatakan bahawa mata wang kripto, termasuk USDT dan token lain, bukan mal di sisi syarak dan hanyalah catatan angka dalam akaun. Oleh itu, membeli buku atau kursus dalam talian dengan kripto adalah tidak sah.

Fatwa itu menjawab soalan tentang pembelian, bukan pelaburan secara langsung. Namun premisnya, iaitu kripto bukan mal, membawa implikasi besar terhadap pelaburan dan zakat. Ia bertentangan dengan premis fatwa Perlis yang menganggap bitcoin sebagai mal mutaqawwam. Inilah contoh khilaf yang tulen antara ulama yang berkelayakan. Kedua-dua pihak berhujah dengan ikhlas, dan pembaca wajar memilih rujukan berdasarkan ilmu, bukan berdasarkan harga pasaran.

Sebagai perbandingan, IslamQA (26 Julai 2024) mengharuskan urus niaga kripto secara serta-merta (spot), dengan syarat tiada leveraj, margin, niaga hadapan atau dagangan perbezaan harga. Gambaran penuh pandangan ulama di peringkat global ada dalam panduan kami, Is crypto halal?

Risiko yang perlu difahami

• Turun naik harga yang ekstrem. Harga kripto boleh jatuh lebih separuh dalam tempoh yang singkat. Status patuh Syariah tidak melindungi modal anda.
• Skim cepat kaya. Fatwa Perlis sendiri mengharamkan skim bitcoin yang menjanjikan keuntungan. Janji pulangan tetap atau terjamin ialah tanda bahaya.
• Kehilangan akses. Frasa pemulihan yang hilang atau akaun yang digodam boleh menyebabkan kerugian kekal.
• "Tip" di media sosial. Berhati-hati dengan cadangan token daripada pempengaruh, terutamanya kandungan berbayar.
• Saiz kedudukan. Tentukan had kerugian sebelum membeli. Kalkulator risiko kami boleh membantu, dan penyaring serta metodologi kami menerangkan cara aset dinilai.

Soalan lazim

Kesimpulan

Di Malaysia, pendirian rasmi yang utama ialah keharusan bersyarat: aset yang disaring, urus niaga spot dan bursa yang berdaftar dengan SC. Perlis mengharuskan bitcoin sebagai aset dan mewajibkan zakat atasnya, manakala Wilayah Persekutuan menganggapnya komoditi dagangan untuk tujuan zakat. Di luar negara, sebahagian ulama besar berpendapat kripto bukan harta langsung. Fahami hujah setiap pihak, kenali risikonya, dan dapatkan pandangan ulama yang anda percayai sebelum membuat keputusan.

Sumber

• Suruhanjaya Sekuriti Malaysia, laman aset digital: status Syariah mata wang digital dan senarai pengendali DAX berdaftar
• The Edge Malaysia, "SC Shariah Advisory Council permits trading digital assets, says chairman", 7 Julai 2020
• Jabatan Mufti Negeri Perlis, Fatwa Bitcoin (mesyuarat ke-38/2018, 8 dan 9 November 2018)
• Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan, Bayan Linnas Siri ke-153: Hukum Penggunaan Mata Wang Bitcoin, 15 November 2018
• New Straits Times, "Malaysia first country to enable zakat payments with crypto", 23 Disember 2024
• Berita RTM, "PPZ-MAIWP lancar pembayaran zakat melalui aset digital", 18 Disember 2024
• Pusat Pungutan Zakat (PPZ-MAIWP), laman rasmi
• Dawn, laporan fatwa Darul Uloom Karachi tentang mata wang kripto, 10 Julai 2026
• IslamQA, Soalan 504160 tentang urus niaga mata wang kripto, 26 Julai 2024
• Suruhanjaya Sekuriti Malaysia, Senarai Amaran Pelabur

Kemas kini terakhir: 12 Okt 2026

Buletin mingguan Deengen kini diterbitkan dalam bahasa Inggeris dan percuma.